Św. Jadwiga Śląska

Św. Jadwiga Śląska (ok. 1174–1243) — księżna śląska, żona Henryka I Brodatego, matka Henryka II Pobożnego. Fundatorka klasztorów i szpitali, opiekunka ubogich i chorych. Patronka Śląska i naszej parafii.

Dzieciństwo w Bawarii

Urodziła się na zamku Andechs w Bawarii, między jeziorami Starnberg i Ammer, jako córka Bertolda IV, hrabiego Andechs i księcia Meranii, oraz Agnieszki z Rochlitz. Dokładnej daty jej narodzin nie znamy — najprawdopodobniej przyszła na świat między 1174 a 1178 rokiem. Miała liczne rodzeństwo: czterech braci i trzy siostry.

W wieku sześciu lat oddano ją na wychowanie do klasztoru benedyktynek w Kitzingen nad Menem, gdzie przełożoną była jej ciotka. Opiekę nad dziewczynką sprawowała siostra Petrussa — uczyła ją czytać i pisać, śpiewać z nut, poznawać łacinę i tajniki leczenia ziołami, a także szyć, haftować i prowadzić gospodarstwo. Biograf jej dzieciństwa zanotował, że „od lat dziecinnych odznaczała się dojrzałością serca i umysłu”.

Księżna śląska

Około 1190 roku, mając kilkanaście lat, została wydana za mąż za Henryka Brodatego, przyszłego księcia Śląska. Małżeństwo zawarto z powodów politycznych, ale okazało się związkiem zgodnym i trwałym. Jadwiga urodziła siedmioro dzieci; wiek dojrzały osiągnęli tylko Henryk (późniejszy Henryk II Pobożny) i Gertruda. Utrata dzieci była dla niej ciężkim doświadczeniem, które zapewne wzmocniło jej wrażliwość na cudze nieszczęście.

Para książęca przebywała najczęściej we Wrocławiu, Legnicy, Głogowie, Brzegu i Krośnie. Z czasem Jadwiga coraz bardziej poświęcała się działalności dobroczynnej, a mąż nie tylko jej na to pozwalał, ale ją wspierał. Wspólnie ufundowali opactwo cysterek w Trzebnicy — pierwszy na Śląsku klasztor żeński — oraz szpital Świętego Ducha we Wrocławiu, pierwszy na tych ziemiach. W 1217 roku powstał z ich fundacji klasztor i kościół św. Bartłomieja w Nowogrodzie Bobrzańskim, a w 1230 roku — szpital dla trędowatych kobiet w Środzie Śląskiej. Jadwidze przypisuje się także sprowadzenie templariuszy do Oleśnicy Małej i bożogrobowców do Nysy.

Choć na dworze książęcym mniej było przepychu niż gdzie indziej, Jadwiga nie unikała spraw państwa. Znane są przypadki, gdy jej wstawiennictwo darowało życie skazanym. Dwukrotnie ratowała też męża: w 1227 roku, gdy został ciężko ranny podczas napadu w Gąsawie, i gdy Konrad Mazowiecki podstępnie uwięził go w Płocku — wówczas sama wyruszyła do Płocka i wynegocjowała jego uwolnienie.

Trzebnica

Henryk Brodaty zmarł 19 marca 1238 roku i został pochowany w Trzebnicy, gdzie Jadwiga od dłuższego czasu mieszkała przy klasztorze, choć — wbrew namowom — nigdy nie złożyła ślubów zakonnych. Gdy w kwietniu 1241 roku pod Legnicą, broniąc Śląska przed Tatarami, zginął jej syn Henryk Pobożny, przyjęła tę wieść ze spokojem i dumą z tego, czego dokonał dla tej ziemi.

W 1243 roku ciężko zachorowała. Zmarła 14 października 1243 roku w Trzebnicy i została pochowana przed ołtarzem kościoła klasztornego. Jej córka Gertruda, ksieni trzebnicka, wystarała się o uroczyste obchody rocznic śmierci rodziców, a do grobu Jadwigi zaczęły ściągać pielgrzymki. Papież Klemens IV kanonizował ją 26 marca 1267 roku w Viterbo. Od 1680 roku jej relikwie spoczywają w okazałym grobowcu w bazylice trzebnickiej, która do dziś jest celem pielgrzymek.

Podczas uroczystości milenijnych w Trzebnicy, 16 października 1966 roku, arcybiskup Bolesław Kominek mówił: „Umiała ona łączyć i tworzyć podstawy pokoju, jak tego wymaga prawdziwe chrześcijaństwo. Niech więc jej wstawiennictwo uczy nas zgody, jedności i przebaczenia w jednym narodzie”.